siar
mbeadh na fataí bainte, nite, bruite agus ite ag an gConachtach fad a bheadh an Muimhneach ag rá "prátaí". Agus gan amhras ba mhinic a chuaigh rud ó thig an diabhail go teach an deabhail.

Agus de réir mar a chuaigh mé féin in aois agus in inmhe thug mé nithe eile faoi deara. "Bhí an saol simplí an uair sin, ná bhí?" Agus ...

Ach is leor sin. Déan féin an chomparáid idir na canúintí sin más maith leat é.

Fuair mé amach ar ball go raibh éagsúlacht áirithe le tabhairt faoi deara laistigh de na canúintí ar leith chomh maith. Fuair mé amach go ndeargófaí do chluais dá gcleachtfá labhairt le do thuismitheoirí nuair nach ngéillfidís duit faoi mar a labhair siad san leat féin agus iad gan a bheith ag géilleadh duitse. "Ná labhair mar sin le do mháthair nó is duitse is measa!" "Éist do bhéal anois nó cuirfeadsa in iúl duit nach siúcra an baitín!"  "Tá sé ina bhriolla agat a bhreallsúin!"

An mar a chéile "Éist do bhéal", "Dún do chlab" agus "Ciúnas, le do thoil" ? An féidir iad a úsáid i leaba a chéile ar gach aon ócáid?

"Réimeanna" a thugtar ar na  leaganacha de na canúintí a roghnaíter le húsáid ar ócáidí difriúla agus le daoine difriúla, ag brath ar an ngaol a bhíonn ag an gcainteoir lena lucht éisteachta agus ar fhoirmeáltacht na hócáide.

Ní heol dom aon taighde cuimsitheach a bheith déanta ar réimeanna na teanga ná na canúna oifigiúil ná na canúna don chumarsáid fhoirleathan in áit ar bith. Measaim, go hiomasach, nach bhfuil ach dhá mhór-réim in aon chanúint don chumarsáid fhorleathan, mar atá an réim lánfhoirmeálta agus an réim leathfhoirmeálta. Nílim in aon chor deimhin de gurb ann do réim chomhráiteach ná do réim dhrochmheasúil ná do réim gháirsiúil. Ní fhágann sin nach féidir bheith drochmheasúil agus gáirsiúil. 

Coinnítear an réim lánfhoirmeálta do shearmanais creidimh, do na cúirteanna dlí, do labhairt phoiblí agus d'ócáidí eile foirmeálta. Baintear leas as an réim leathfhoirmeálta sa chaidreamh sibhialta le daoine nach dlúthchairde ná cóngas gaoil againn iad. Measaim gur réim leathfhoirmeálta a bhí i gceist le "caint na ndaoie" san am atá thart.